Jude Rogers ar Gwenno a Joe Webb

BARN

Jude Rogers
Awdur, ysgrifennwr, newyddiadurwr, darlledwr ac ymgynghorydd creadigol, ysgrifennu ar gyfer Dinas Gerdd Caerdydd.

Cyfres Gŵyl Dinas Gerdd Caerdydd: cyfweliadau sy’n dathlu’r artistiaid arloesol o Gymru sy’n perfformio yn ystod y dathliad pythefnos o gerddoriaeth yn ein prifddinas, sy’n digwydd ar hyn o bryd.

Dydd Maw, 6 Hyd 2026

Mae enwebeion mwyaf diweddar Cymru ar gyfer Gwobr Gerddoriaeth Mercury yn dod i Goleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru yr wythnos hon, yn llawn cyffro i chwarae’r offeryn a’u siapiodd.

Mae un yn fwy adnabyddus fel seren bop uchelgeisiol ac arbrofol sy’n archwilio ei hieithoedd brodorol mewn albymau a sioeau llwyfan anturus. Mae’r llall yn seren jazz addawol sydd wedi chwarae gyda rhai o artistiaid gorau’r genre, ac y mae ei albwm diweddaraf wedi’i enwi ar ôl y dref lle cafodd ei eni a’i fagu.

Mae Gwenno a Joe Webb wedi’u dwyn ynghyd ar gyfer digwyddiad arbennig unigryw yn lleoliad hyfryd Neuadd Dora Stoutzker yn y coleg gan gynhyrchydd a chyflwynydd radio’r BBC, Bethan Elfyn. Cafodd ei hysbrydoli ar ôl ei gig cyntaf yno y llynedd – perfformiad noson agoriadol Gŵyl Dinas Gerdd Caerdydd 2025 gan y band pop retro CVC.

“Dw i wedi bod yn mynychu gigiau yng Nghaerdydd ar hyd fy oes. Doeddwn i erioed wedi bod i’r neuadd gyngerdd o’r blaen, ac roedd y sain yn rhywbeth arall – neuadd gyngerdd wedi’i chynllunio ar gyfer yr acwsteg gorau posibl.” Roedd hi hefyd yn gweld y lleoliad yn “aruthrol”, a’r band yn “berffaith… gan glywed cerddoriaeth sydd y tu hwnt i’r byd a’i holl sŵn – roeddwn i mor frwdfrydig.”

Tarodd Bethan ar y syniad o ddod â Gwenno a Joe Webb at ei gilydd ar y piano oherwydd “maen nhw’n gymysgedd anarferol, ond mae ffiniau a genres yn aneglur drwy’r amser yn fy ngwaith… a dw i’n gobeithio y gallai dilynwyr y ddau artist ddod o hyd i rywbeth newydd ar y noson”. Mae Gwenno yn llawn cyffro hefyd, yn enwedig gan nad yw hi erioed wedi chwarae yng Ngholeg Brenhinol Cymru o’r blaen. “A dydw i ddim yn cael digon o gyfle i chwarae gyda phobl o genres gwahanol iawn, felly alla i ddim aros i glywed a chwrdd â Joe.”

Piano yw ei hofferyn cyntaf, meddai, dros Zoom o’i chartref yng Nghaerdydd. Dysgodd yr offeryn pan oedd hi’n bump oed, trwy wersi gan ei hewythr Theo, organydd eglwys a oedd unwaith yn dysgu yn ysgol y gadeirlan yn Llandaf. Roedd ganddo chwaeth eang, gan gynnwys Bach, Gershwin, Rodgers a Hammerstein a hefyd cerddoriaeth ddigywair. Fe wnaeth Gwenno ei holl arholiadau gradd yng Ngholeg Brenhinol Cymru, ychwanega, “felly mae’n arbennig o braf dychwelyd ar gyfer hyn!”

Mae pianos wedi chwarae rhan ganolog yn ei bywyd ers hynny. Yn yr ysgol, byddai’n chwarae ar amseroedd egwyl ac amseroedd cinio (“i drio creu argraff ar y bechgyn a methu!”), a phan oedd hi’n ddawnswraig deithiol yn Las Vegas yn 17 oed, fe wnaeth hi logi piano i “chwarae o gwmpas” yn ystafell ei gwesty (“roeddwn i, wrth gwrs, yn meddwl, wel, mae angen piano yn y tŷ – dw i wastad wedi cael un.”).

Fe wnaeth piano ysgol ymddangos ar ei halbwm arloesol, Le Kov, ac mae ei phiano diweddaraf yn fodel Hellas – mae’n pwyntio ato oddi ar y camera – a brynwyd fel buddsoddiad ail-law yn ei cherddoriaeth ym Manceinion. Ysgrifennodd y rhan fwyaf o’i halbwm diweddar, Utopia, a ryddhawyd yn 2025, ar yr offeryn, a wnaeth ei hagor hi hefyd yn gerddorol. “Roeddwn i dair record i mewn, ac roeddwn i wedi cyrraedd pwynt lle roeddwn i eisiau mynd y tu hwnt i gerddoriaeth electronig. Roeddwn i eisiau eistedd gyda fy offeryn, lle nad oes unrhyw electroneg o gwbl, a cheisio ei archwilio gymaint ag y galla i.”

Arweiniodd hyn at gyfres o gigs ar y piano, lle bu’n rhaid iddi siarad mwy rhwng caneuon. “Fy mherfformiad cabaret rhyfedd!” mae hi’n chwerthin; yn ystod y mis diwethaf, mae hi hefyd wedi perfformio fel hyn mewn dau slot yn cefnogi taith olaf y band profiadol indie o Brydain, Saint Etienne.

“Pan fydda i’n dod yn ôl at y piano, dw i wastad yn teimlo fel ei fod yn gerddoriaeth bur,” meddai. “Dw i hefyd yn teimlo dylanwad fy ewythr arna i, ond mae hefyd yn teimlo bron fel fy mod i’n mwynhau taith unigol, ac mae hynny’n deimlad hyfryd pan fydda i’n cael ei chwarae’n fyw. Dw i’n teimlo nad oes unrhyw rwystr, oherwydd dw i wedi fy nghyfuno â’r piano fel rhyw fath o uned. Mae wir yn teimlo fel noddfa.”

Dechreuodd Joe Webb ddysgu chwarae’r piano yn bump oed hefyd. Wrth siarad â fi o’i gartref yn Llundain, mae wedi cael ychydig flynyddoedd prysur. Chwaraeodd a chyd-ysgrifennodd ddwy gân ar albwm diweddaraf Raye, This Music May Contain Hope, mae wedi perfformio gyda Wynton Marsalis (“un o fy arwyr”) a rhyddhaodd ei ail albwm unigol clodwiw, Neath Beat, ym mis Mai. Yn y cyngerdd, bydd yn chwarae gyda’i driawd, sy’n cynnwys y basydd Will Sach a’r drymiwr Sam Jesson.

Fel plentyn, ei ysbrydoliaeth gyntaf oedd clywed ei dad-cu yn perfformio. “Roedd e’n arfer chwarae’r clasuron tafarn hyn – I’ve Got A Lovely Bunch of Coconuts, When The Saints Go Marching In – yr holl bethau hyn sy’n gwneud i chi deimlo’n dda.” Yn ddiweddar, daeth ei fam o hyd i lun ohono gyda’i allweddellau bach Casio cyntaf, ychwanega, ac roedd hi’n gefnogwr enfawr o’i angerdd. Cymerodd ail swydd i dalu am wersi, ac roedd tad Joe hefyd yn “gweithio’n galed”, meddai, i’w gael i’r brifysgol. Yn y pen draw, sicrhaodd le ar y cwrs gradd jazz B.Mus yng Ngholeg Brenhinol Cymru.

Roedd athrawes gyntaf Webb, Penny Davies, yn deall yn gyflym fod y Joe ifanc yn hoff o jazz yn fwy na cherddoriaeth glasurol, meddai. “Roedd hi’n arfer ysgrifennu symbolau cordiau ar fy narnau Bach a Beethoven,” mae’n gwenu. “Ond roeddwn i hefyd wrth fy modd â roc a rôl ac Oasis. Yna, rhoddodd rhywun CD Jools Holland i fi, gan ddangos i fi sut y gallai piano chwarae roc a rôl ac yna daeth Oscar Peterson a Fats Waller, ac yna roeddwn i ar y trên jazz yn llwyr!”

Yng Ngholeg Brenhinol Cymru, cafodd ei ddysgu gan “yr anhygoel” Huw Warren (sy’n dal i ddysgu yn y coleg heddiw) yn ogystal â Paul Jones, Nick Weldon a Dick Roberts. Dydy Joe erioed wedi chwarae yn Neuadd Dora Stoutzker oherwydd ei bod yn cael ei hadeiladu pan oedd yn fyfyriwr – agorodd wrth iddo raddio. “Roedd y coleg yn cynnig yr holl brofiadau ymdrochol hyn,” meddai. “Mae gen i atgofion mor felys o gael fy amgylchynu gan bobl o’r un anian am y tro cyntaf, ac roedd dysgu jazz ychydig fel dysgu iaith newydd, gyda’r holl athrawon gorau!”

Mae ei albwm diweddaraf, Neath Beat, yn tynnu ar lawer o bethau sy’n dod â rhythm a llawenydd i’w fywyd. Mae hyn yn cynnwys y pêl-droed mae’n ei wylio ar y teledu pan mae’n ymarfer: mae’n “hoffi ymateb yn gerddorol i’r hyn mae’n ei weld”, a dyna pam mae traciau o’r enw Goalmouth Scramble a KDB (a enwir ar ôl y cyn-chwaraewr Manchester City, Kevin de Bruyne).

“Mae KDB yn athrylith ar y cae pêl-droed sy’n gwneud yr anhygoel trwy’r amser, er mai’r hyn mae’n ei wneud yn y bôn yw pasio’r bêl i gyd-chwaraewr. Dw i’n ceisio cyfleu hynny trwy gerddoriaeth!” Mae’r albwm hefyd yn cynnwys fersiynau o Dy-Na-Mi-Tee gan yr enillydd Gwobr Gerddoriaeth Mercury, Ms Dynamite, a fersiwn araf o Myfanwy. “Mae’n rhaid i fi bob amser gael cân Gymraeg yno, dw i’n gweithio ar Calon Lan nesaf.”

Mae’n “blês” i fod yn dychwelyd i Gymru ar gyfer y gig (“dw i’n gweld eisiau’r lle”), i gwrdd â Gwenno (“mae hi’n anhygoel!”), ac i archwilio pa mor bell y gall y piano fynd â nhw fel perfformwyr ar y noson. I ddau gerddor sydd wedi teithio ar lwybrau gwahanol iawn gyda’u hofferynnau ers eu plentyndod, mae Neuadd Dora Stoutzker yn teimlo fel lle perffaith i ddod â nhw at ei gilydd a gweld i ble y gallai’r llwybrau hynny arwain nesaf.

Bethan Elfyn yn cyflwyno Gwenno a’r Joe Webb Trio yn Neuadd Dora Stoutzker yng Ngholeg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru ddydd Iau 8 Hydref am 7.30pm.